دکتر مهراد فخرالدینی

متخصص قلب و عروق


رژیم غذایی در بیماران کلیوی

محمدرضا ميرغلامي/توصيه ها و هشدارهاي دکتر تيرنگ نيستاني متخصص تغذيه و رژيمدرماني
بهترين رژيم غذايي براي بيماران كليوي

اين هفته، هفته حمايت از بيماران کليوي است و اين مناسبت، بهانهاي شد تا به تغذيه مناسب اين بيماران بپردازيم و پرسشهاي متداول در اين زمينه را از دکتر تيرنگ نيستاني، متخصص تغذيه و رژيمدرماني، دانشيار انستيتو تحقيقات تغذيه كشور و دانشگاه علوم پزشكي شهيد بهشتي بپرسيم... گفتوگوي ما با ايشان و نکتههاي مفيدي را که درباره تغذيه مناسب براي سلامت کليهها بيان کردهاند در ادامه ميخوانيد.
سلامت: آقاي دکتر! رژيم غذايي افرادي که نارسايي کليه دارند، کليهشان از کار افتاده يا دياليز ميشوند چه تفاوتي با ديگران دارد؟ موضوع نارسايي کليه و ارتباط آن با رژيم غذايي بحث مهم و پيچيدهاي است و تنظيم رژيم غذايي فردي که مبتلا به نارسايي کليه است بايد حتما توسط يک متخصص تغذيه انجام شود. متخصص تغذيه ابتدا با توجه به سن بيمار، نياز او را به انرژي تعيين ميکند. بيماران کليوي اغلب از نظر دريافت پروتئين محدوديت دارند و بايد پروتئين دريافتيشان در سطح خاصي تنظيم شود. معمولا تلاش ميشود بيش از 70 درصد پروتئين دريافتي يک فرد مبتلا به نارسايي کليه که در حال دياليز است از پروتئينهاي مرغوب باشد. سلامت: پروتئين مرغوب يعني چه؟ يعني پروتئينهايي که ترکيب اسيدهايآمينه آن مطابقت بيشتري با نيازهاي بدن دارد مانند پروتئين سفيده تخممرغ و شير. سلامت: يعني گوشت از رژيم غذايي فرد حذف ميشود و شير و تخممرغ جايگزين آن خواهد شد؟ ما گوشت را حذف نميکنيم. بسياري از افراد، پروتئين را معادل گوشت ميدانند اما پروتئين در غذاهاي ديگري مانند نان و برنج هم هست بهطور مثال، نان 3 درصد پروتئين دارد. متخصص تغذيه با توجه به اين مقادير رژيمي را تجويز مي كند و اگر قرار است بيماري که دياليز ميشود 80 گرم پروتئين بگيرد ابتدا دريافتي را که از طريق سبزي، ميوه، لبنيات و غلات دارد، تعيين ميکند و بقيه پروتئين مورد نياز را از پروتئين مرغوب که ميتواند شامل گوشت هم باشد در نظر ميگيرد. اينکه بيمار چند بار در هفته دياليز ميشود و نوع دياليزش (صفاقي يا همودياليز) در برنامه غذايي او تاثير دارد و بايد به آن توجه شود. مشکل برخي از بيماران دياليزي نيز به دليل عوارض ديگري مانند ديابت، چربي خون و التهاب سيستميک، پيچيده تر ميشود. املاح فسفر، پتاسيم و سديم دريافتي نيز بايد بهطور دقيق برآورد شوند. همچنين ممکن است برخي از اين بيماران به کاهش وزن نياز داشته باشند که اين نکته هم بايد مورد توجه قرار گيرد. همه اين موارد بايد در يک جلسه مشاوره نسبتا طولاني ارزيابي و نهايتا به شکل يک برنامه غذايي قابلاجرا درآيد. سلامت: اشاره کرديد که بيماران کليوي در مصرف پروتئين محدوديت دارند، مقدار پروتئين مورد نياز آنها چطور محاسبه ميشود؟ با توجه به مقدار کارکردي که از کليه باقيمانده با توجه به آزمايشهاي بيوشيميايي(BUN و کراتينين) فرد و وضعيت باليني و نوع دياليز در مرحله اول مقدار پروتئين موردنياز برآورد ميشود. براي اين کار روشهاي مختلفي وجود دارد که يکي از آنها بر مبناي وزن است. چون در بيماران نارسايي کليه خيلي مواقع ممکن است وزن واقعي به دليل ورم و احتباس آب در بدن بهراحتي قابلمحاسبه نباشد نتيجه اينكه با استفاده از فرمولهاي خاص وزن محاسبه ميشود. در بيماراني که قرار است وزن کم کنند نيز بر مبناي وزن ايدهآل مقدار پروتئين موردنياز را محاسبه ميکنيم. باز هم تاکيد ميکنم محدوديت پروتئين به معني محدودکردن گوشت نيست. هرچند گوشت پروتئين مرغوب دارد اما تنها منبع پروتئين مرغوب نيست. يک بيمار کليوي ممکن است با اضافه دريافت غذاهايي مانند غلات، لبنيات و حبوبات پروتئين زيادي دريافت و وضع خود را وخيمتر کند. سلامت: چرا رژيم غذايي حاوي فسفر کم به بيماران کليوي توصيه ميشود و چه غذاهايي حاوي فسفرند؟ لبنيات، مغز دانهها و انواع گوشت از منابع فسفر هستند و مقدار فسفر در رژيم غذايي بيماران کليوي بايد به دقت محاسبه شود. هر چند ضمن دياليز تا حدودي اين مشکل اصلاح ميشود ولي اگر رژيم غذايي فرد مبتلا به نارسايي کليه از نظر فسفر تنظيم نشود خطر افزايش فسفات خون (هيپرفسفاتمي) و عواقب ناشي از آن وجود دارد مثلا فسفات اضافي ميتواند با کلسيم در بافتهاي نرم مانند کليه نارسا رسوب کند و مشکلات را دوچندان کند. سلامت: اين بيماران در مصرف پتاسيم هم محدوديت دارند. چه غذاهايي داراي پتاسيم کمي هستند؟ ما معمولا براي راهنمايي فرمهايي را در اختيار بيمار قرار ميدهيم که غذاها را بر مبناي مقدار پتاسيمي که دارند تقسيمبندي کرده است. همچنين به آنها ميگوييم که ميتوانند چه مقدار از مواد غذايي حاوي پتاسيم کم، متوسط يا زياد مصرف کنند. بهطور مثال موز از ميوههايي است که پتاسيم بالا و کدو مسما از سبزيهايي است که پتاسيم کمي دارد. سلامت: بيماران کليوي معمولا کماشتها ميشوند. براي اينکه بتوانند بهتر غذا بخورند چه توصيهاي برايشان داريد؟ کماشتهايي با وخامت بيماري ارتباط دارد و کنترل بيماري، برنامه صحيح دياليز و برنامهغذايي مناسب به بهبود وضع بيمار کمک ميکند. افراد مبتلا به کماشتهايي بهتر است تعداد وعدههايشان را بيشتر کنند و غذاهايي را که چگالي مواد مغذي بالاتر و حجم کمتري دارند، بخورند. سلامت: سوال آخر اينکه چه کار کنيم کليههايمان سالم بماند؟ چند اصل مهم براي سلامت كامل بدن لازم است که مهمترين آن کنترل وزن و حساسبودن به اندازه دور کمر است. گاهي افراد خيلي راحت از کنار اين مساله ميگذرند و وقتي 2 ،3 و 4 سايز چاقتر ميشوند، لباس گشادتر ميخرند. خيلي مهم است که نسبت بهاندازه دور کمر حساس باشند، چون چاقي شکمي نشاندهنده تجمع چربي در ناحيهاي است که خطر را براي ابتلا به بسياري از بيماريها افزايش ميدهد و ميتواند مستقيم يا غيرمستقيم روي کليهها اثر بگذارد. مساله ديگر کنترل دريافت منابع سديم است. متاسفانه برخي افراد قبل از اينکه غذا را بچشند ابتدا روي آن نمک ميريزند و اين کار باعث ميشود به مصرف زياد نمک عادت کنند. بررسيها نشان داده دريافت مستمر سديم بهويژه اگر همراه يون کلر باشد (که معروفترين مثال آن نمک سفره است) ميتواند عواقبي روي عروق قلب و عروق کليه داشته باشد و به کليه آسيب برساند. البته سديم در غذاهاي ديگر مانند انواع شيريني و بيسکويت و غذاهاي فرآوريشده مانند سوسيس، کالباس و غلات حجيمشده، چيپس و کنسرو، پيتزا و مرغهاي سوخاري به مقدار زياد وجود دارد. مصرف کم ميوه و سبزي نيز علاوه بر اينکه آثار سويي بر دستگاههاي مختلف بدن مانند دستگاه گوارش، دستگاه قلب و عروق و سيستم ايمني دارد؛ ميتواند کليه را هم به نوعي آزار بدهد. با مصرف کم ميوه و سبزي بدن از دريافت آنتياکسيدانها و عوامل ضدالتهابي متعددي که در سبزيها و ميوههاي مختلف وجود داشته و نقش حفاظتي دارند، محروم ميشود. ما بايد با خودمان شرط کنيم حداقل روزي 2 سهم سبزي و 3 سهم ميوه مصرف کنيم و اين را به بچهيمان نيز بياموزيم و نکته ديگر اينکه ورزش و فعاليت بدني بهطور منظم در برنامه روزانهمان وجود داشته باشد.

آدرس مطب :
تلفن : 22923067 - 021

نظرات کاربران درباره این مطلب :

مالک جباری [ 1394-01-22 ]
عضویت وخیلی خوب است

هادی [ 1392-04-27 ]
بیماری،طنین کلام خدا در بدن مبارزۀ فیزیكی بر علیه بیماری احمقانه ترین مبارزۀ بشر است . ھر درد ی ، سخن خداوند با صاحب درد می باشد از درب وجود و ھیكل بیمار . و این نزدیك ترین و بیواسطه ترین رابطۀ خدا با بشر است . لذا نبرد برعلیه ھر دردی نبرد بر علیه خدا در خویشتن است . بلكه بایستی به درد گوش داد و ھوش داد و آنرا شنید و فھمید و پاسخ گفت . یعنی ھر دردی ھمانا وحی تن است : طنین كلام خدا در بدن است . از کتاب " درد خدا " استاد علی اکبر خانجانی ------------------------------------------------------------------- علل بیماریها آنچه كه در قلمرو دانش پزشكی بیماری نامیده می شود عموماً یا علائم بیماری است و . یا میوه ھای دردناك آن و نه خود بیماری . و كل دانش و فن پزشكی فقط تلاش می كند كه این علائم را محو و منھدم سازد و عوارض آزار دھنده اش را فقط تسكین دھد كه این تسكین در موفق ترین حالتش نیز موقتی است . در جریان این تلاش تنھا چیزی كه عملاً رخ می دھد پیچیده تر شدن و مزمن تر شدن بیماری است و از دست رفتن سرنخ ھای اولیه اش . و آنچه كه به لحاظ روانی برای بیمار در جریان این نوع معالجات رخ می دھد فرار از علل بیماری و تأمل و اندیشه نكردن دربارۀ ماھیت و معنا و عملكرد بیماری در خویشتن است . از کتاب " درد خدا " استاد علی اکبر خانجانی ------------------------------------------------------------ علت بیماریها بیماریھای بشر محصول ناكامیھای وی در امیال و آرزوھای آگا ه و ناآگاه وی است . این یك تعریف بشر ی از علّت امراض است چه جسما نی ، روانی ، عاطفی و چه متافیزیكی . و كلاً امراض و ناھنجاریھا و رنجهای بشر ی را می توان به ھمین چھار دسته تقسیم بندی نمود : سر درد ، پریشانی فكر ، نفرت و ترس، چھار نمونه از این چھار دسته بیماری ھستند . در واقع این چھار دستۀ كلّی از رنج و بیمار ی را می توان به این گونه ھم بترتیب عنوان كرد: امراض جسمی ، امراض ذھنی ، امراض قلبی و امراض وجودی . از کتاب " درد خدا " استاد علی اکبر خانجانی ---------------------------- فلسفه طب - ریشه بیماریها ترس از فقر، ترس از تنھائي، ترس از بي آبروئي، ترس از سرزنش و... جملگي معلول ترس از نابود شدن و احساس نابودي است كه بشر را به ھراس و جدال و حرص و اعمال تبھكارانه ميكشد و رنجور و دیوانه ميكند. و لذا حكیم مؤمني كه اصولاً اسوة فقر با فخر و عزّت و تنھائي با ھویت و شرافت است و آبرو و حیثیت او در گرو اتھامات مردمان جاھل نیست منشأ صدور سلامتي در مردم است. درقرآن كریم نیز آمده است كه ترفند شیطان اینست كه انسان را از فقر و تنھائي و مرگ مي ھراساند و سپس بسوي گناھان وسوسه ميكند و به دوزخ مي كشاند. از کتاب " فلسفه طب " استاد خانجانی ------------------------------------------------------- تظاهر ، ریشه بیماری ها " تظاهر " ریشه ھمه امراض و رنجھاي ناخواسته بشر است : تظاھر به بدبخت و ناتوان و مظلوم بودن، تظاھر به عاشق و مسئول و خردمند ومتدین بودن، تظاھر به قدرتمند و توانا بودن و.... و این به معناي دروغ ھمان ام الفساد تن و روان و دل بشر است. بیماريھا فسادھاي وجود بشرند و معلول ریاكاریھاي وي. تظاھر به چیزي كه نیستي ھمانا تظاھر به نیستي است. و این ابتلاء به نیستي است و علت العلل تباھيھا و بیماريھا و زجرھا كه فرد را نھایتا ًمشتاق بمرگ و نیستي ميكند و این حق نادانسته و جبري ھرتظاھر و تمارضي است كه انسان بطرزي جادوئي به آن مبتلا ميشود. براستي كه امراض و رنجھاي بشري جادوئي ترین وقایع در زندگي بشر ھستند كه بر حكمت و علمي فوق منطقي استوارند. قسمتی از کتاب " درد خدا" استاد علی اکبر خانجانی

برای متن پیام فقط از حروف فارسی استفاده کنید .
این فرم صرفا جهت دریافت نظرات ، پیشنهادات و انتقادات کاربران در مورد مطلب فوق میباشد .
به سوالات پزشکی در این بخش پاسخ داده نمیشود .
از ارسال پیام های تبلیغاتی در این بخش خودداری نمایید .
حداکثر طول مجاز برای متن پیام 500 کاراکتر است .
نام و فامیل :
تلفن :
ایمیل :
متن پیـام :
گپی کوتاهاخبار جدید پزشکیبیما ریهای غیر قلبیبیماریهای قلب و عروقتغذیه وبیماریهای قلبی و داروها دربیماران قلبیدرمان بیماریهای قلبی و عروش های تشخیصی بیماریهایراهکارهای کنترل عوامل خعلایم بیماریهای قلبی و عصفحه اصلیسوالات پزشکیپیامهای کاربرانسایتهای دیگرآدرس مطب و کلینیک چکاب قلاستفاده صحیح از ترید میلداروی ضد انعقاد ریواروکسمطالب غیر پزشکی